अन्तिम पटक उठ्छु भनेका गच्छदार पराजित

सुनसरी । सुनसरी–३ को चुनावी नतिजाले नेपाली राजनीतिको एउटा युग लगभग समाप्त भएको संकेत दिएको छ। करिब पाँच दशकसम्म सत्ता, शक्ति र रणनीतिको केन्द्रमा रहँदै आएका नेपाली कांग्रेसका पूर्व उपसभापति विजयकुमार गच्छदार यसपटक राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का अशोककुमार चौधरीसँग भारी मतान्तरले पराजित भएका छन्।
निर्वाचन परिणामअनुसार चौधरीले ४७ हजार ४२१ मत प्राप्त गर्दै स्पष्ट विजय हासिल गरे भने गच्छदार २० हजार ५०१ मतमा सीमित भए। दुई उम्मेदवारबीच २६ हजार ९२० मतको विशाल अन्तर रह्यो। अघिल्लो निर्वाचनमा विजयी भएकी नेकपा एमालेकी भगवती चौधरी १५ हजार ८३ मतसहित तेस्रो स्थानमा सीमित भइन्।
यो परिणाम केवल एउटा निर्वाचनको हार मात्र होइन, सुनसरी–३ मा गच्छदारले बनाएको दीर्घ राजनीतिक प्रभावको अन्त्यतिरको संकेतका रूपमा विश्लेषण गर्न थालिएको छ।
‘साम, दाम, दण्ड, भेद’को राजनीति असफल
नेपाली राजनीतिमा गच्छदारलाई कुशल रणनीतिकारका रूपमा चिनिन्थ्यो। सत्ता समीकरण मिलाउने, प्रभावशाली निर्णय गराउने र राजनीतिक खेल जित्ने क्षमताका कारण उनलाई धेरैले “विजयको पर्याय” जस्तै मान्थे। पद, पैसा र प्रतिष्ठा सुरक्षित गर्न ‘साम, दाम, दण्ड, भेद’ सबै राजनीतिक सूत्र प्रयोग गर्न सक्ने नेताका रूपमा उनको छवि थियो।
तर यसपटक मतदाताले ती सबै पुराना राजनीतिक सूत्र असफल बनाइदिए। रास्वपाले उठाएको ‘परिवर्तन’को नाराले पुराना शक्ति संरचनालाई चुनौती दियो र त्यसैको लहरमा गच्छदारको राजनीतिक प्रभाव कमजोर देखियो।
थारु बस्तीको भोट बैंक पनि टुट्यो
सुनसरी–३ मा रहेको थारु–चौधरी समुदायको बाक्लो बस्ती गच्छदारको प्रमुख राजनीतिक आधार मानिन्थ्यो। यही मत बैंकका आधारमा उनले २०४८ देखि २०७४ सम्म लगातार चुनाव जित्दै आएका थिए।
यस अवधिमा उनी चार पटक उपप्रधानमन्त्री बने भने गृह, सञ्चार, भौतिक योजना, स्थानीय विकास, यातायात र जलस्रोतलगायत १२ पटक विभिन्न मन्त्रालयको नेतृत्व सम्हाले।
तर स्थानीय स्तरमा भने विकासको अपेक्षा पूरा नभएको गुनासो बढ्दै गयो। स्वास्थ्य, शिक्षा, सडक, कृषि, रोजगारी, सुकुम्बासी र नागरिकताको समस्यामा पर्याप्त पहल नगरेको आरोप स्थानीयले लामो समयदेखि लगाउँदै आएका थिए।
यही असन्तुष्टि यसपटक मतपरिणाममा प्रत्यक्ष देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।
काका–भतिजाको विवादले पनि असर
निर्वाचनअघि आफ्नै भतिजा वेदनारायण गच्छदारसँग टिकटको विषयमा देखिएको विवादले पनि गच्छदारलाई राजनीतिक रूपमा कमजोर बनाएको चर्चा छ।
दुवही नगरपालिकाका मेयर वेदनारायणले पदबाट राजीनामा दिएर संसदीय चुनाव लड्ने तयारी गरेका थिए। तर अन्तिम समयमा पार्टी नेतृत्वको हस्तक्षेपपछि टिकट गच्छदारलाई दिइयो।
यस विवादले स्थानीय तहमा कांग्रेसको संगठनात्मक एकता कमजोर भएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
राजनीतिक यात्रा
२०१० माघ १९ गते सुनसरीको दुहवी–२ पचिरामा जन्मिएका गच्छदार २०२६ सालदेखि नेपाली कांग्रेससँग जोडिएका थिए। राजनीति शास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका उनी नेविसंघको विद्यार्थी राजनीतिबाट उदाएका नेता हुन्।
तर २०६२/६३ को मधेश आन्दोलनपछि उनले कांग्रेस छाडेर मधेसी जनाधिकार फोरममा प्रवेश गरेका थिए। पछि त्यसै पार्टी फुटाएर मधेसी जनाधिकार फोरम (लोकतान्त्रिक) गठन गर्दै अध्यक्ष बने।
२०७४ को निर्वाचनअघि पुनः कांग्रेस फर्किएका गच्छदार त्यतिबेला चुनाव जित्न सफल भए।
पछिल्लो समय भने ललिता निवास जग्गा प्रकरणले उनको राजनीतिक छविमा धक्का पुर्‍यायो, यद्यपि २०८० फागुनमा विशेष अदालतले सो मुद्दामा उनलाई सफाइ दिएको थियो।
परिवर्तनको संकेत
सुनसरी–३ को यो नतिजा केवल एउटा क्षेत्रको परिणाम मात्र नभई नेपाली राजनीतिमा देखिएको पुस्तान्तरण र परिवर्तनको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
एक समय चुनाव जित्ने ‘सुनिश्चित सूत्र’ भएका गच्छदार यसपटक मतदाताको असन्तुष्टि र नयाँ राजनीतिक शक्तिको उदयका बीच पराजित भए।
मतदाताले दिएको यो परिणामले स्पष्ट सन्देश दिएको छ—
पुराना राजनीतिक प्रभावभन्दा विकास, पारदर्शिता र नयाँ नेतृत्वको अपेक्षा अब बलियो बन्दै गएको छ।
यसरी हेर्दा सुनसरी–३ को परिणामले गच्छदारको लामो राजनीतिक यात्रामा मात्र पूर्णविराम लगाएको छैन, नेपाली राजनीतिमा नयाँ युगको ढोका पनि खोलिदिएको संकेत गरेको छ !